Kalp damarlarında daralma veya tıkanıklık olup olmadığını araştırmak için kullanılan yöntemlerden biri sanal anjiyo, tıbbi adıyla koroner BT anjiyografidir.
Özellikle göğüs ağrısı nedeniyle kardiyoloji uzmanına başvuran hastalarda, uygun koşullarda kalp damarlarının ayrıntılı şekilde değerlendirilmesini sağlar.
Peki sanal anjiyo nasıl yapılır, klasik anjiyodan farkı nedir ve normal çıkması kalp damarlarının tamamen sağlıklı olduğu anlamına gelir mi?
Sanal Anjiyo Nedir?
Sanal anjiyo, bilgisayarlı tomografi cihazı kullanılarak kalbi besleyen koroner arterlerin görüntülenmesini sağlayan bir inceleme yöntemidir.
İşlem sırasında kol toplardamarından kontrast madde verilerek kalp damarlarının ayrıntılı görüntüleri elde edilir.
Bu yöntemle koroner arterlerde:
- Damar sertliği (ateroskleroz) ve plak oluşumu,
- Damar duvarındaki kalsiyum birikimleri,
- Koroner arterlerde daralma,
- Damarların anatomik yapısı ve doğumsal anomaliler
değerlendirilebilir.
Sanal anjiyonun önemli avantajlarından biri, yalnızca ileri derecedeki damar darlıklarını değil, henüz ciddi daralmaya neden olmamış aterosklerotik plakları da gösterebilmesidir.
Sanal Anjiyo Kimlere Yapılır?
Sanal anjiyo her hastaya rutin olarak yapılması gereken bir tetkik değildir.
Özellikle kalp damar hastalığından şüphelenilen ve yapılan klinik değerlendirme sonucunda koroner arterlerin görüntülenmesi uygun bulunan hastalarda tercih edilebilir.
Başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Koroner arter hastalığı şüphesi bulunan göğüs ağrısı hastaları,
- Kalp damar hastalığı olasılığı düşük veya orta düzeyde olan uygun hastalar,
- Koroner arterlerin anatomik yapısının değerlendirilmesi gereken durumlar,
- Bazı doğumsal koroner arter anomalilerinin araştırılması.
Ancak hangi hastada sanal anjiyo yapılacağına yalnızca şikâyete bakılarak karar verilmez.
Hastanın yaşı, şikâyetlerinin özellikleri, hipertansiyon, diyabet, sigara kullanımı, kolesterol yüksekliği ve diğer kardiyovasküler risk faktörleri birlikte değerlendirilir.
Sanal Anjiyo Nasıl Yapılır?
Sanal anjiyo genellikle kısa sürede tamamlanan ve hastanede yatış gerektirmeyen bir işlemdir.
İşlem öncesinde kalp hızı ve ritmi değerlendirilir. Görüntü kalitesini artırmak amacıyla bazı hastalara kalp hızını yavaşlatan ilaçlar verilebilir.
Uygun hastalarda koroner damarların daha iyi görüntülenmesi için dil altı nitrogliserin de kullanılabilir.
Daha sonra kol toplardamarından kontrast madde verilerek tomografi cihazında görüntüler alınır.
Görüntülerin elde edilmesi genellikle kısa sürer. Ancak hazırlık ve işlem sonrası gözlem nedeniyle hastanın sağlık kuruluşunda geçirdiği toplam süre daha uzun olabilir.
Sanal Anjiyo ile Klasik Anjiyo Arasındaki Fark Nedir?
Her iki yöntem de kalp damarlarını değerlendirmek amacıyla kullanılır. Ancak uygulama şekilleri ve kullanım amaçları farklıdır.
Sanal anjiyoda kol toplardamarından kontrast madde verilerek bilgisayarlı tomografi ile koroner arterler görüntülenir. Atardamar içerisine kateter yerleştirilmesi gerekmez.
Klasik koroner anjiyografide ise genellikle el bileği veya kasık atardamarından kateter ilerletilerek kalp damarları görüntülenir.
Klasik anjiyografinin önemli avantajı, gerekli görüldüğünde aynı seansta balon veya stent gibi tedavi işlemlerinin yapılabilmesidir.
Sanal anjiyo ise tanısal bir yöntemdir; işlem sırasında stent yerleştirilemez.
Bu nedenle iki yöntem birbirinin tamamen alternatifi değildir. Hastanın klinik durumuna göre uygun yöntem seçilir.
Sanal Anjiyo Normal Çıkarsa Kalp Damarları Sağlıklı mıdır?
Hastaların en çok merak ettiği sorulardan biri budur.
İyi görüntü kalitesiyle gerçekleştirilen sanal anjiyoda koroner arterlerde plak veya darlık saptanmaması oldukça güven verici bir bulgudur.
Bu durumda koroner arterlerde aterosklerotik hastalık bulunma olasılığı düşüktür ve kısa-orta vadeli kalp-damar olay riski genellikle düşüktür.
Ancak normal sanal anjiyo sonucu, kişinin gelecekte hiçbir zaman kalp hastalığı geliştirmeyeceği anlamına gelmez.
Ayrıca sanal anjiyo kalbin büyük koroner arterlerini değerlendirir. Kalbin küçük damarlarında ortaya çıkan mikrovasküler dolaşım bozuklukları veya bazı koroner damar spazmları bu yöntemle her zaman gösterilemeyebilir.
Dolayısıyla sanal anjiyosu normal olan ancak göğüs ağrısı devam eden hastalarda, gerekli görülürse farklı nedenlerin araştırılması gerekebilir.
Sanal Anjiyoda Plak Görülmesi Damar Tıkanıklığı Anlamına mı Gelir?
Hayır.
Koroner arterlerde plak saptanması, damar sertliği sürecinin başladığını gösterir. Ancak her plak kan akımını önemli ölçüde azaltacak bir darlığa neden olmaz.
Örneğin koroner arterde %20–30 düzeyinde bir daralma saptanması, mutlaka stent takılması gerektiği anlamına gelmez.
Bu hastalarda sigaranın bırakılması, kolesterolün kontrol altına alınması, kan basıncının düzenlenmesi ve uygun hastalarda ilaç tedavisi önemlidir.
Koroner arterlerde plak bulunması, ciddi darlık olmasa bile kardiyovasküler riskin değerlendirilmesini gerektirir.
Sanal Anjiyonun Riskleri Var mıdır?
Sanal anjiyo genel olarak güvenli bir tanı yöntemidir. Ancak tamamen risksiz değildir.
İşlem sırasında radyasyon kullanılır ve damar yolundan iyotlu kontrast madde verilir.
Bu nedenle özellikle:
- Böbrek fonksiyon bozukluğu bulunan hastalarda,
- Daha önce iyotlu kontrast maddeye karşı reaksiyon gelişen kişilerde,
- Gebelik durumunda
incelemenin gerekliliği ve olası riskleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Böbrek fonksiyonları belirgin derecede bozulmuş hastalarda kontrast madde kullanımı konusunda daha dikkatli olunmalıdır.
Bununla birlikte, böbrek fonksiyonları normal olan kişilerde ciddi böbrek komplikasyonu riski genellikle düşüktür.
Sanal Anjiyo Herkese Check-Up Amacıyla Yapılmalı mıdır?
Hayır.
Herhangi bir şikâyeti bulunmayan ve düşük kardiyovasküler riske sahip bireylerde rutin sanal anjiyo yapılması genel olarak önerilmez.
Kalp damar hastalıklarının önlenmesinde öncelikle kişinin risk faktörlerinin değerlendirilmesi önemlidir.
Yaş, aile öyküsü, sigara kullanımı, hipertansiyon, diyabet ve kolesterol değerleri birlikte ele alınarak uygun koruyucu yaklaşım belirlenmelidir.
Gereksiz görüntüleme tetkikleri hem radyasyon ve kontrast madde maruziyetine hem de ek incelemelere yol açabilir.
Sık Sorulan Sorular
Sanal anjiyo ağrılı bir işlem midir?
Genellikle hayır. İşlem sırasında damar yolu açılması dışında belirgin ağrı beklenmez. Kontrast madde verilirken kısa süreli sıcaklık hissi oluşabilir.
Sanal anjiyo ne kadar sürer?
Görüntüleme işlemi genellikle birkaç dakika içerisinde tamamlanır. Ancak hazırlık ve gözlem süreçleriyle birlikte toplam süre uzayabilir.
Sanal anjiyoda damar tıkanıklığı görülürse mutlaka stent takılır mı?
Hayır. Stent kararı yalnızca darlığın yüzdesine göre verilmez. Hastanın şikâyetleri, darlığın yeri, hastalığın yaygınlığı ve gerektiğinde darlığın kan akımı üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilir.
Sanal anjiyo kalp krizini önler mi?
Sanal anjiyo bir tedavi yöntemi değildir. Ancak koroner arter hastalığının saptanmasına ve uygun koruyucu tedavinin planlanmasına yardımcı olabilir.
Sonuç
Sanal anjiyo, kalp damarlarının değerlendirilmesinde kullanılan önemli ve girişimsel olmayan bir görüntüleme yöntemidir.
Özellikle uygun hastalarda koroner arter hastalığının araştırılmasında değerli bilgiler sağlar.
Ancak her göğüs ağrısı olan hastaya veya herhangi bir şikâyeti bulunmayan herkese sanal anjiyo yapılması gerekmez.
En doğru yaklaşım, hastanın şikâyetlerini ve kardiyovasküler risk faktörlerini birlikte değerlendirerek hangi tetkikin gerekli olduğuna karar vermektir.
Doç. Dr. Emin Alioğlu
Kardiyoloji Uzmanı – İzmir
Bu yazı bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez.
